ಭಾರತ ಅತ್ಯಂತ ಸಿರಿವಂತ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು. ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಅ’ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಾರರನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಈ ಭೂಮಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಒಂದು ನೇಷನಲ್ ಮಾ’ನ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅ’ಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೋಗೋ ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವಿಂದು ತಿಳಿಯೋಣ ಬನ್ನಿ.
ಮಾ’ರ್ತಾಂಡ ಸೂರ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು Pandou Laidan ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ .ಇದನ್ನು 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾ’ರ್ತಾಂಡ ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ದೊ_ರೆ ಸಿ’ಕಂದರ್ ಷಾ ಮಿರಿಯ ದಂ’ಡಯಾ’ತ್ರೆಯ ಕಾರಣ ಇದು ನಾ’ಶ’ವಾಗಿದೆ . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅನಂತನಾಗ್ನಿಂದ ಐದು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಮಾ’ರ್ತಾಂಡ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಅ’ವಶೇ’ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ, ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು, ಇದು ಗಾಂಧಾರನ್, ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇಗುಲವಿದೆ ಮತ್ತು 84 ಸಣ್ಣ ದೇಗುಲಗಳಿಂದ ಸು’ತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಒಟ್ಟು 220 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 142 ಅಡಿ ಅಗಲವಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಸ್ಟೈಲ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವಿಧ ಕೋಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಸಂ’ಕೀರ್ಣ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ.