ವರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತವು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಅಷ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ – ಸಂಪತ್ತು, ಭೂಮಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಪ್ರೀತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪೂಜೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ? ಕಳಶವನ್ನು ಹೂವುಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ವಸ್ತ್ರ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳು, ತಾಜಾ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ನೋಟುಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ವ್ರತವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪೂಜೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವ ದಿನದಂದು ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತವು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಎರಡನೇ ಶುಕ್ರವಾರ ಅಥವಾ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದ ಮೊದಲ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತು ಪ್ರಕಾರ, ಮಂದಿರ ಅಥವಾ ಪೂಜಾ ಕೋಣೆಯು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಮಾತೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೀವು ಪೂಜಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನಿಮ್ಮ ಮುಖ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವಂತೆ ಇಡಬೇಕು.
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖ? ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ತನ್ನ ಭಕ್ತೆ ಚಾರುಮತಿಗೆ ಹೇಗೆ ವೃತ ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾರುಮತಿಯು ಉತ್ತಮ ಮಗಳಾಗಿ, ಪತ್ನಿ, ಸೊಸೆ, ತಾಯಾಗಿ ಸುತ್ತಲಿನವರ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾಗಿದ್ದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಯಾದ ಚಾರುಮತಿಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಆಕೆಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ತಾನು ಒಲಿಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಬಳಿಕ ಈ ವೃತ ನಡೆಸಿದ ಚಾರುಮತಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ನಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವೃತದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆ ಶಾಂಬಳದ್ದು. ರಾಜ ಬಾತ್ರಸಿರವ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಸುರಚಂದ್ರಿಕಾ ಅವರಿಗೆ ಶಾಂಬಲ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು. ಅವಳು ನೆ’ರೆಯ ಸಾ’ಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಒಮ್ಮೆ ಶಾಂಬಲ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಒಬ್ಬಾಕೆ ವೃದ್ದೆ ಅರಮನೆಗೆ ಬಂದು ರಾಣಿಯ ಬಳಿ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದಳು ಆದರೆ ರಾಣಿ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯ ಪೂಜೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದಳು. ಸಹೃದಯಿ ಶಾಂಬಲ ಮುದುಕಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ, ವೃದ್ಧೆಯ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಅವಳು ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆಕೆಯ ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರನು ಅವನ ಉತ್ತಮ ಆ’ಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದನು.
ಆದರೆ ಶಾಂಬಳಲ ಪೋಷಕರು ಹಲವಾರು ಸಂ’ಕ’ಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂ’ಕಟವಿತ್ತು. ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಆ’ಡಳಿತದ ವಿ’ರುದ್ಧ ದಂ’ಗೆ ಏಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃ’ಖವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶ್ಯಾಮಬಲ ಚಿನ್ನದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಳು ಆದರೆ ರಾಣಿ ಸುರಚಂದ್ರಿಕಾ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಅದು ಬೂ’ದಿ’ಯಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶಾಂಬಲ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ತಾಯಿಯು ಮುದುಕಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು. ಆ ವೃದ್ಧೆ ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು. ಶಾಂಬಲ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಕ್ಷ’ಮಿಸಿ ಮತ್ತು ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವೈ’ಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.